Prawo handlowe

Spis treści

• Prawo handlowe, gospodarcze czy korporacyjne: czym się różnią?
• Spółki osobowe i kapitałowe: kto odpowiada za długi spółki?
• Prokura: jak dać menedżerowi prawo podpisu bez powoływania go do zarządu
• Zakaz konkurencji: kogo obowiązuje z mocy ustawy, a kogo tylko z umowy?
• Umowy między przedsiębiorcami: reguły inne niż w umowach z konsumentami
• Jak pomagamy w sprawach z prawa handlowego: zakres, klienci i współpraca
• Powiązane usługi i artykuły
• Najczęstsze pytania

Prawo handlowe to przepisy o spółkach handlowych i o obrocie między przedsiębiorcami, a w Kancelarii Prawa Gospodarczego LSST w Warszawie zajmują się nimi adwokaci i radcowie prawni. Doradzamy przy wyborze formy spółki i zmianach w jej strukturze, przygotowujemy i negocjujemy umowy handlowe oraz reprezentujemy firmy i wspólników w sporach.

Prawo handlowe, gospodarcze czy korporacyjne: czym się różnią?

Prawo handlowe jest częścią prawa gospodarczego i dotyczy przede wszystkim spółek handlowych oraz umów zawieranych między przedsiębiorcami. Jego podstawą jest Kodeks spółek handlowych z 15 września 2000 r., uzupełniany przez Kodeks cywilny, który reguluje między innymi prokurę, umowy i rękojmię.

Prawo gospodarcze jest pojęciem szerszym: obejmuje również relacje firmy z państwem, czyli kontrole, zezwolenia oraz obowiązki rejestrowe i podatkowe. Z kolei prawo korporacyjne skupia się na wnętrzu spółki, czyli na zgromadzeniach, uchwałach, posiedzeniach zarządu i rady nadzorczej oraz zmianach w rejestrach.

Spółki osobowe i kapitałowe: kto odpowiada za długi spółki?

W spółkach osobowych co najmniej jeden wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki własnym majątkiem, a w spółkach kapitałowych wspólnicy i akcjonariusze co do zasady za nie nie odpowiadają. Od formy zależą też minimalny kapitał i sposób reprezentacji.

Spółka cywilna nie jest spółką handlową, tylko umową wspólników, którzy za jej długi odpowiadają solidarnie, więc wierzyciel może od razu żądać zapłaty od każdego z nich. Różnice omawiamy z przedsiębiorcami przy zakładaniu spółek, bo forma wpływa też na podatki.

Kiedy wspólnik lub członek zarządu odpowiada własnym majątkiem?

Poza regułami z tabeli osobista odpowiedzialność pojawia się w kilku mniej oczywistych sytuacjach:

• nowy wspólnik spółki jawnej odpowiada także za zobowiązania istniejące w chwili jego przystąpienia (art. 32 k.s.h.),
• wierzyciel może pozwać spółkę jawną i wspólnika jednocześnie, bo ograniczenie dotyczy dopiero egzekucji z majątku wspólnika (art. 31 § 2 k.s.h.),
• komandytariusz, którego nazwisko znalazło się w firmie spółki, odpowiada wobec osób trzecich jak komplementariusz (art. 104 § 4 k.s.h.),
• członkowie zarządu spółki z o.o. odpowiadają solidarnie za jej długi, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że wykażą m.in., że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość albo otwarto postępowanie restrukturyzacyjne (art. 299 k.s.h.),
• za zaległości podatkowe spółki kapitałowej członkowie zarządu mogą odpowiadać na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej, także w spółce akcyjnej, której art. 299 k.s.h. nie dotyczy.

Prokura: jak dać menedżerowi prawo podpisu bez powoływania go do zarządu

Prokura to szczególne pełnomocnictwo, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, więc prokurent może podpisywać umowy i reprezentować firmę bez zasiadania w zarządzie (art. 109¹ k.c.). Udziela jej przedsiębiorca podlegający wpisowi do KRS albo CEIDG, na piśmie pod rygorem nieważności, a prokurentem może być tylko osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych. Udzielenie i odwołanie prokury zgłasza się do rejestru.

Zakres prokury ma jednak granice:

• do zbycia przedsiębiorstwa, oddania go do czasowego korzystania oraz do zbywania i obciążania nieruchomości potrzebne jest odrębne pełnomocnictwo do konkretnej czynności (art. 109³ k.c.),
• prokury nie można przenieść na inną osobę, prokurent może jedynie ustanowić pełnomocnika do poszczególnej czynności albo pewnego rodzaju czynności,
• prokura może być łączna, gdy kilku prokurentów działa razem, albo ograniczona do spraw oddziału wpisanego do rejestru,
• w spółce z o.o. do ustanowienia prokury potrzebna jest zgoda wszystkich członków zarządu, a odwołać ją może każdy z nich (art. 208 § 6 k.s.h.).

Prokurent nie jest członkiem zarządu, więc nie odpowiada za długi spółki na zasadach art. 299 k.s.h. Prokura wygasa jednak m.in. z chwilą otwarcia likwidacji, ogłoszenia upadłości lub przekształcenia przedsiębiorcy.

Zakaz konkurencji: kogo obowiązuje z mocy ustawy, a kogo tylko z umowy?

Z mocy ustawy zakaz konkurencji obowiązuje wspólników spółki jawnej oraz członków zarządu spółki z o.o. i spółki akcyjnej, natomiast wspólnika spółki z o.o. wiąże tylko wtedy, gdy przewiduje go umowa spółki albo odrębne porozumienie wspólników. W naszej praktyce działalność konkurencyjna wspólnika lub członka zarządu należy do częstych przyczyn sporów między wspólnikami.

• Wspólnik spółki jawnej bez wyraźnej lub domniemanej zgody pozostałych wspólników nie powinien zajmować się interesami konkurencyjnymi. Zgodę domniemywa się, jeśli przy zawieraniu umowy wiedzieli o jego udziale w konkurencyjnej spółce i nie zastrzegli, że ma go zakończyć (art. 56 k.s.h.).
• Członek zarządu spółki z o.o. nie może bez zgody spółki zajmować się interesami konkurencyjnymi ani uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik lub członek organu. Zakaz obejmuje też posiadanie co najmniej 10% udziałów lub akcji w konkurencyjnej spółce kapitałowej (art. 211 k.s.h.). Podobne zasady dotyczą zarządu spółki akcyjnej (art. 380 k.s.h.).
• Wspólnik spółki z o.o., który nie zasiada w zarządzie, nie ma ustawowego zakazu konkurencji. Jeśli wspólnikom na nim zależy, wpisuje się go do umowy spółki wraz ze skutkami naruszenia.
• Pracownika po ustaniu zatrudnienia zakaz wiąże tylko na podstawie odrębnej pisemnej umowy z odszkodowaniem nie niższym niż 25% wcześniejszego wynagrodzenia za okres zakazu (art. 101² k.p.).

Umowy między przedsiębiorcami: reguły inne niż w umowach z konsumentami

Kodeks cywilny traktuje firmy jak profesjonalistów: część zasad ochronnych ich nie dotyczy, a pojawiają się obowiązki nieznane umowom konsumenckim.

• Milczenie jako zgoda. Jeśli firma otrzyma ofertę w zakresie swojej działalności od kontrahenta, z którym pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, brak niezwłocznej odpowiedzi oznacza przyjęcie oferty (art. 682 k.c.).
• Sprzeczne ogólne warunki. Gdy obie strony powołują się na własne wzorce umowne, umowa obowiązuje bez tych postanowień, które są ze sobą sprzeczne, chyba że jedna ze stron niezwłocznie zastrzeże, że na takich warunkach umowy nie zawiera (art. 385⁴ k.c.).
• Obowiązek zbadania towaru. Kupujący przedsiębiorca traci uprawnienia z rękojmi, jeśli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił sprzedawcy o wadzie niezwłocznie (art. 563 k.c.).
• Rękojmię można wyłączyć. Strony mogą ją w umowie rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć, ale wyłączenie nie chroni sprzedawcy, który podstępnie zataił wadę (art. 558 k.c.).
• Wyjątek dla jednoosobowych firm. Od 1 stycznia 2021 r. osoba prowadząca jednoosobową działalność, która zawiera umowę bezpośrednio związaną z działalnością, ale bez charakteru zawodowego, korzysta z części ochrony konsumenckiej, m.in. przed klauzulami niedozwolonymi (art. 385⁵ k.c.).

Jak pomagamy w sprawach z prawa handlowego: zakres, klienci i współpraca

Jako kancelaria zajmująca się prawem handlowym pracujemy dla spółek, wspólników i akcjonariuszy, osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz oddziałów spółek zagranicznych. W sprawach z prawa handlowego:

• doradzamy przy wyborze formy działalności i rejestrujemy spółki,
• przygotowujemy zmiany umowy spółki, składu zarządu i zasad reprezentacji oraz zgłaszamy je do KRS,
• obsługujemy zbycie udziałów i akcji oraz przeniesienie ogółu praw i obowiązków w spółkach osobowych,
• reprezentujemy wspólników i akcjonariuszy podczas zgromadzeń oraz w sporach o uchylenie lub stwierdzenie nieważności uchwał i o wyłączenie wspólnika,
• doradzamy w sprawach odpowiedzialności członków zarządu, także gdy spółka ma problemy finansowe.

Spotkanie umawia się telefonicznie lub mailowo; odbywa się w kancelarii, online albo w siedzibie firmy. Sprawami spółek zajmuje się Dział Korporacyjny, umowami Dział Komercyjny, a spory sądowe prowadzi Dział Procesowy. W kancelarii pracują adwokaci i radcowie prawni, w sprawach firm o tym samym zakresie uprawnień. Zespołem kieruje radca prawny Adam Krupa.

Powiązane usługi i artykuły

• Umowy handlowe
• Spory gospodarcze
• Obsługa prawna przedsiębiorstw
• Na czym polega prawo handlowe i jak działa w praktyce?
• Jakie obowiązki nakłada na firmy prawo handlowe?
• Jak prawo handlowe chroni interesy firm?

Konsultację w sprawie z prawa handlowego można umówić telefonicznie pod numerem +48 532 866 644 albo przez stronę kontakt. Kancelaria mieści się przy Al. Reymonta 12 w Warszawie.

Najczęstsze pytania